Thông báo dự kiến tình hình sinh vật gây hại vụ Đông Xuân 2021-2022

Ngày đăng: 22/11/2021

I. DỰ KIẾN TÌNH HÌNH THỜI TIẾT VÀ SẢN XUẤT TRONG VỤ ĐÔNG XUÂN 2021-2022

1. Nhận định xu hướng thời tiết

Theo bản tin dự báo số 05/DBMUA-DN-2021 ngày 15 tháng 10 năm 2021 của Đài khí tượng Thủy văn khu vực Trung Trung Bộ, dự báo thời tiết thủy văn thời hạn mùa thành phố Đà Nẵng từ tháng 10 năm 2021 đến tháng 3 năm 2022 như sau:

a) Tình hình ENSO: Dự báo hiện tượng ENSO trong trạng thái La Nina sẽ tiếp tục duy trì cường độ yếu cho đến hết năm 2021 với xác suất khoảng 70%; những tháng đầu năm 2022, nhiệt độ mặt nước biển có xu hướng tăng dần nhưng vẫn thấp hơn TBNN và ENSO vẫn trong trạng thái La Nina yếu.

b) Bão và áp thấp nhiệt đới: Từ nay đến hết tháng 12/2021 có khả năng có từ 3-5 XTNĐ hoạt động trên Biển Đông, trong đó có từ 2-3 cơn ảnh hưởng đến thời tiết các tỉnh khu vực Trung Trung Bộ. Nhiều khả năng trong tháng 01/2022 vẫn còn xuất hiện bão hoặc ATNĐ trên khu vực phía Nam Biển Đông và ít có khả năng ảnh hưởng đến khu vực Trung Trung Bộ.

c) Không khí lạnh và rét: Từ cuối tháng 10, KKL bắt đầu ảnh hưởng đến khu vực và sẽ hoạt động mạnh dần trong tháng 12, với 3-5 đợt KKL, KKLTC.
Trong tháng 12/2021 có 1-2 đợt rét, tập trung các tỉnh phía bắc khu vực.

Từ tháng 01-03/2022, KKL hoạt động mạnh, ảnh hưởng đến khu vực với khoảng 3-4 đợt trong tháng.

Trong các tháng 01-03/2022, mỗi tháng sẽ có 1-2 đợt rét, rét đậm.

d) Tình hình mưa: Tháng 11-12/2021: Lượng mưa trên toàn khu vực xấp xỉ và cao hơn TBNN, đạt từ 100-120%.

Tháng 01-02/2022: lượng mưa trên toàn khu vực phổ biến xấp xỉ và cao hơn TBNN, phổ biến đạt 100-120%.

Tháng 03/2022: lượng mưa trên toàn khu vực xấp xỉ thấp hơn TBNN, đạt từ 90-100% giá trị TBNN.

đ) Nhiệt độ: Tháng 11-12/2021 nền nhiệt độ khu vực xấp xỉ và cao hơn TBNN từ 0.0-0.50C.

Tháng 01 và tháng 03/2022 nền nhiệt độ khu vực xấp xỉ TBNN.
Tháng 02/2022 nền nhiệt độ khu vực xấp xỉ và thấp hơn TBNN từ 0.0-0.5
0C.

e) Tình hình thủy văn: Từ tháng 11 đến tháng 12 năm 2021, các sông trên khu vực Trung trung Bộ khả năng xuất hiện từ 3-5 đợt lũ. Mực nước trưng bình trong các tháng 11 và 12/2021 trên các sông xấp xỉ và cao hơn trung bình cung kỳ nhiều năm. T tháng 01 đến tháng 03 năm 2022, mực nước trên các sông xấp xỉ TBNN cùng kỳ, riêng dòng chảy thượng lưu sông Vu Gia chỉ ở mức từ 50-70% so với TBNN cùng kỳ.

2. Xu hướng sản xuất cây trồng trong vụ Đông Xuân 2021-2022

a) Cây lúa

- Thời vụ:

Khung thời vụ khuyến cáo bố trí cho lúa trổ vào trung tuần tháng 3 trở đi, thu hoạch trước 30 tháng 4 năm 2022; Khung thời gian gieo sạ vụ Đông Xuân 2021-2022: từ 15/12/2021 và kết thúc gieo sạ vào ngày 31/12/2021; gieo sạ tập trung trung từ 20 đến 31 tháng 12 năm 2021, cụ thể như sau:

- Từ ngày 15-25/12/2021: Sử dụng giống trung ngày.

- Từ ngày 25-31/12/2021: Sử dụng giống có thời gian sinh trưởng ngắn ngày.

b) Cây ngô

 Chủ yếu giống Ngô lai, tỉa từ tháng 12 đến đầu tháng 01.

c) Cây lạc

Gieo trồng từ tháng 12 đến đầu tháng 01.

d) Cây rau

 Các loại rau ăn lá chính như: rau cải các loại, dền, mồng tơi, rau muống, rau khoai, xà lách… và rau ăn quả như: bầu bí, dưa leo, khổ qua, đậu cove, đậu đũa, cà tím... rau gia vị thường dùng giống địa phương, nông dân tự để giống.

Rau vụ Đông: Gieo trồng từ tháng 10 đến cuối tháng 11.

Rau vụ Đông Xuân: Gieo trồng từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau.

II. TÌNH HÌNH SINH VẬT GÂY HẠI HIỆN NAY

1. Trên cây lúa

Trên lúa chét, cỏ dại có một số đối tượng sinh vật gây hại chuyển vụ như:  chuột, ốc bươu vàng, sâu cuốn lá nhỏ, sâu đục thân, bọ xít dài, bệnh khô vằn,...

2. Trên cây trồng khác

a) Trên rau ăn lá: sâu xanh, bệnh thối nhũn, bệnh đốm lá, bệnh gỉ trắng…   

b) Trên rau ăn quả: sâu xanh, dòi đục lá, bệnh lở cổ rễ, bệnh sương mai, …

III. DỰ KIẾN MỘT SỐ LOẠI SINH VẬT GÂY HẠI CHÍNH TRÊN  MỘT SỐ CÂY TRỒNG CHÍNH TRONG VỤ ĐÔNG XUÂN 2021-2022

1. Cây lúa

Dựa trên cơ sở nhận định thời tiết, lịch thời vụ, cơ cấu giống vụ Đông Xuân 2021-2022, kết hợp với tình hình sinh vật gây hại thường phát sinh trên lúa Đông Xuân trong những năm gần đây và tình hình sinh vật hại chuyển vụ, dự kiến một số đối tượng sinh vật hại chính sẽ phát sinh trong vụ Đông Xuân 2021-2022 như sau:

a) Ốc bươu vàng

Trong những năm gần đây, đối tượng ốc bươu vàng thường xuất hiện và gây hại đầu vụ vào giai đoạn lúa mới gieo sạ đến giai đoạn mạ và thường gây hại mạnh trên những chân ruộng trũng. Vì vậy cần triển khai thu nhặt ốc bươu vàng kết hợp trong đợt diệt chuột đầu vụ để hạn chế ốc phá hại lúa mới gieo sạ.

b) Chuột

Chuột là đối tượng dịch hại nguy hiểm gây hại hầu hết các giai đoạn sinh trưởng của cây lúa, tập trung phá hại mạnh trong một số giai đoạn: Khi lúa mới gieo sạ, đẻ nhánh-làm đòng. Đặc biệt trong giai đoạn đứng cái-làm đòng nếu chuột gây hại sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới năng suất cây lúa.

Chuột thường phát sinh gây hại rải rác trên các trà lúa, cục bộ gây hại nặng ở những nơi không được tổ chức phòng trừ tốt ngay đầu vụ, vùng ven gò đồi, ven đường, gần khu dân cư, các ruộng gieo sạ lúa thơm ở trà sớm và gieo sạ không tập trung. Do vậy các địa phương cần tổ chức ra quân diệt chuột bằng nhiều biện pháp để giảm thiểu mật độ chuột ngay từ đầu vụ, nhằm hạn chế tác hại do chuột gây ra và tiếp tục duy trì các biện pháp diệt chuột xuyên suốt vụ.

c) Bọ trĩ

 Khả năng bọ trĩ sẽ phát sinh gây hại trên các trà lúa giai đoạn mạ - đẻ nhánh, thường gây hại trên lúa gieo sạ muộn và trên những ruộng nước không ổn định. Chú ý các đợt gây hại chính sau:

- Đợt 1: từ 05/01 đến 30/01, gây hại trên lúa trà sớm và chính vụ giai đoạn mạ - đẻ nhánh.

- Đợt 2: từ 05/02 đến 25/02, gây hại chủ yếu trên lúa trà muộn và chính vụ giai đoạn mạ - đẻ nhánh.

d) Sâu keo

Thường phát sinh gây hại mạnh trên cây lúa giai đoạn đẻ nhánh - đứng cái, trong vụ Đông Xuân 2021-2022 dự kiến có các đợt phát sinh:

- Đợt 1: từ 10/01-10/02: gây hại trên lúa trà sớm và lúa chính vụ giai đoạn đẻ nhánh.

- Đợt 2: từ 15/02-15/3: gây hại trên trà lúa chính vụ và trà muộn giai đoạn đẻ nhánh.

đ) Sâu phao

- Đợt 1: từ  10/01- 10/02: sâu non gây hại trên lúa Đông Xuân sớm và chính vụ.

- Đợt 2: từ 10/02- 10/3: sâu non gây hại chủ yếu trên lúa chính vụ và trà muộn.

e) Sâu cuốn lá nhỏ

Trong vụ Đông Xuân sâu cuốn lá nhỏ thường gây hại mạnh ở giai đoạn lúa đẻ nhánh và đứng cái - đòng - trổ. Đáng chú ý nhất là các đợt sâu non gây hại lá đòng làm ảnh hưởng đến năng suất. Dự kiến có các đợt phát sinh thường xuất hiện trong khoảng thời gian sau:

- Đợt 1: từ 15/01 đến 10/02, gây hại rải rác trên lúa Đông Xuân trà sớm và trà chính vụ giai đoạn đẻ nhánh.

- Đợt 2: từ 15/02 đến 10/3, sâu non có khả năng gây hại nặng, mật độ cao, cục bộ có thể gây trắng lá trên các trà lúa, chú ý trà lúa chính vụ giai đoạn làm đòng.

- Đợt 3: từ 15/3-10/4: gây hại rải rác trên lúa Đông Xuân trà muộn.

g) Sâu đục thân

Sâu đục thân gây hại rải rác trên các trà lúa, thường gây hại mạnh giai đoạn lúa đẻ nhánh - đẻ nhánh rộ; giai đoạn lúa làm đòng - trổ gây dảnh lúa bị héo hay bông bạc. Dự kiến có các đợt phát sinh như sau:

- Đợt 1: từ 25/01 đến 25/02: sâu non gây hại trên lúa Đông Xuân sớm và trà chính vụ, gây dảnh héo.

- Đợt 2: Từ 05/3 đến 05/4: gây hại chủ yếu ở lúa chính vụ và trà muộn, gây bông bạc.

h) Rầy nâu-rầy lưng trắng

Vào thời kỳ lúa đứng cái-làm đòng-trổ thời tiết ấm dần lên, cây lúa đã giao tán là điều kiện thuận lợi cho rầy nâu+rầy lưng trắng phát sinh gây hại mạnh. Bên cạnh đó, rầy nâu là môi giới truyền bệnh vàng lùn-lùn xoắn lá lúa, rầy lưng trắng là môi giới truyền bệnh lùn sọc đen vì vậy cần phải  thực hiện tốt công tác điều tra phát hiện, kịp thời. Cần chú ý các đợt rầy chính thường xuất hiện trong khoảng thời gian sau:

- Đợt 1: từ ngày 20/01 đến ngày 20/02, gây hại rải rác trên lúa trà sớm giai đoạn đẻ nhánh - đứng cái.

- Đợt 2: từ 20/02 đến 20/3, gây hại diện rộng, trên lúa trà chính vụ giai đoạn đứng cái - làm đòng, lúa trà sớm giai đoạn làm đòng - trổ; cục bộ có thể gây hại mật độ cao và gây hại nặng nặng ở những vùng thường nhiễm rầy.

- Đợt 3: từ 20/3 đến 20/4, gây hại trên lúa trà chính vụ và lúa trà muộn giai đoạn trổ - chín.

i) Bọ xít dài

Bọ xít dài thường tập trung gây hại lúa giai đoạn trổ - chín sữa làm cho hạt lửng hoặc lép, đặc biệt tập trung gây hại mạnh trên các giống lúa thơm, lúa bố trí thời vụ sớm, trổ không tập trung.

k) Bệnh đạo ôn

Bệnh thường phát sinh và gây hại mạnh trong vụ Đông Xuân do điều kiện thời tiết âm u, đêm và sáng sớm có sương mù là điều kiện thuận lợi để bệnh phát sinh gây hại. Bệnh gây hại các giai đoạn sinh trưởng phát triển cây lúa, đặc biệt giai đoạn lúa đứng cái - làm đòng và giai đoạn trổ - chín bệnh phát sinh, phát triển mạnh gây hại cổ bông làm bông bạc ảnh hưởng lớn đến năng suất nếu không có biện pháp phòng trừ tốt. Trong những năm gần đây, bệnh phát sinh gây hại mạnh trên các trà lúa; nhất là các trà lúa gieo sạ dày, bón thừa đạm và trên các giống dễ nhiễm như: BC15, OM4900, Thiên ưu 8,…Chú ý các đợt bệnh gây hại chính sau:

- Đợt 1: từ 20/01 đến 20/02, gây hại lá trên lúa trà sớm và chính vụ giai đoạn đẻ nhánh.

- Đợt 2: từ 20/02 đến 20/3, gây hại trên lúa trà sớm và chính vụ giai đoạn đứng cái - làm đòng.

- Đợt 3: từ 20/3 đến 20/4, bệnh gây hại cổ bông lúa giai đoạn đòng - trổ - chín. Nếu nhiễm bệnh sớm làm cho toàn bộ bông lúa bị lép trắng; nhiễm bệnh muộn (vào thời kỳ vào chắc-chín) gây ra hiện tượng bông lúa nhỏ, có nhiều hạt lép lửng, dễ gảy, gié lúa dễ rụng dẫn đến làm giảm năng suất lúa.

l) Bệnh khô vằn

Bệnh gây hại hầu hết trên tất cả các giống lúa, thường phát sinh từ cuối giai đoạn đẻ nhánh đến đòng - trổ - chín. Từ cuối tháng 2, thời tiết ấm dần lên, lúa phát triển tốt giao tán là điều kiện để bệnh phát sinh mạnh. Bệnh gây hại nặng trên các ruộng sạ dày, bón phân không cân đối. Cần chú ý các đợt sau:

- Đợt 1: từ 10/02 đến 10/3, gây hại trên lúa giai đoạn cuối đẻ nhánh - đứng cái - làm đòng.

- Đợt 2: từ 10/3 đến 15/4, gây hại diện rộng trên lúa Đông Xuân giai đoạn đòng - trổ - chín.

m) Bệnh lem lép hạt

Bệnh xuất hiện từ giai đoạn lúa trổ bông đến chín sữa và rơi vào những tháng có nhiệt độ thấp và mưa nhiều, hầu hết các giống đều bị bệnh với mức độ khác nhau. Ngoài ra, những chân ruộng bị bệnh đốm nâu nếu không chăm sóc xử lý sẽ tạo điều kiện cho bệnh lem lép hạt phát sinh gây hại ảnh hưởng đến năng suất lúa.

n) Ngộ độc hữu cơ

Hiện tượng lúa bị ngộ độc hữu cơ thường xuất hiện ở các ruộng lúa không làm đất kỹ (chỉ lồng đất rồi gieo sạ ngay), ruộng còn nhiều tàn dư thực vật và không bón vôi nên chất hữu cơ không được phân huỷ kịp thời hoặc các ruộng bị ảnh hưởng trực tiếp do chất thải từ các chuồng trại chăn nuôi tập trung chưa qua xử lý.

o) Bệnh đốm nâu - nghẹt rễ

Bệnh đốm nâu - nghẹt rễ phát sinh từ giai đoạn đẻ nhánh và hại nặng về cuối vụ trên các ruộng vùi nhiều gốc rạ, cỏ dại; ở ruộng lúa có chế độ bón lót không đầy đủ; nhất là ở những chân ruộng không bón vôi, lân; đất chua phèn.

p) Bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá, lùn sọc đen

 Đây là những bệnh nguy hiểm do virus gây ra mà môi giới truyền bệnh là rầy nâu và rầy lưng trắng. Tất cả các giai đoạn sinh trưởng của cây lúa đều có thể bị nhiễm bệnh. Vì vậy ngay từ đầu vụ cần điều tra theo dõi tình hình phát sinh phát triển của rầy và diễn biến của bệnh trên đồng ruộng để có biện pháp xử lý kịp thời không để bệnh lây lan ra diện rộng làm ảnh hưởng đến kết quả sản xuất.

q) Sâu bệnh hại khác

Ngoài các đối tượng dịch hại chính trên, trong vụ Đông Xuân 2021 - 2022 cần chú ý một số đối tượng sinh vật hại phát sinh gây hại như: ruồi đục nõn, sâu năn, rầy xanh, bệnh thối thân… gây hại rải rác.

2. Trên các cây trồng khác

a) Cây ngô

Trong vụ Đông Xuân trên cây ngô dự kiến có các sinh vật hại chính sau:

- Sâu xám, sâu khoang: gây hại chủ yếu trên cây ngô ở giai đoạn cây con.

- Sâu cắn lá, sâu đục thân: gây hại giai đoạn phát triển thân lá.

- Sâu keo mùa thu: gây hại ở tất cả các giai đoạn, trong đó gây hại mạnh giai đoạn cây con đến loa kèn.

- Sâu đục bắp gây hại mạnh giai đoạn hình thành bắp - chín.

- Bệnh khô vằn, bệnh đốm lá, rệp thường phát sinh gây hại ngô giai đoạn trổ cờ - phun râu - chín.

- Chuột gây hại hầu hết các thời kỳ sinh trưởng phát triển của cây ngô.

- Bệnh lùn sọc đen có khả năng phát sinh gây hại trên cây ngô ở các giai đoạn sinh trưởng.

b) Trên cây lạc

- Sâu xám, sâu xanh, sâu cuốn lá, sâu khoang, rầy, rệp … hại giai đoạn cây con, phân cành, ra hoa.

- Bệnh lở cổ rễ thường xuất hiện gây hại giai đoạn cây con.

- Bệnh héo rũ xuất hiện và gây hại mạnh giai đoạn phân cành, ra hoa.

- Bệnh đốm lá, gỉ sắt: thường xuất hiện gây hại mạnh giai đoạn đâm tia - hình thành quả.

  1. Cây rau, đậu các loại

Trên cây rau, đậu vụ Đông Xuân thường có các sinh vật gây hại chính sau:

- Rau ăn lá:

+ Bệnh chết cây con, bệnh lở cổ rễ: gây hại chủ yếu giai đoạn cây con…

+ Bọ nhảy, sâu tơ, sâu xanh, sâu khoang, rầy, rệp gây hại mạnh thời kỳ phát triển thân lá.

+ Bệnh thối nhũn, bệnh thán thư, bệnh đốm lá, bệnh gỉ trắng: phát sinh gây hại giai đoạn phát triển thân lá.

- Rau ăn quả:

+ Sâu xám, sâu xanh, bệnh lở cổ rễ gây hại giai đoạn cây con.

+ Dòi đục lá, rầy, rệp: gây hại các giai đoạn từ phát triển thân lá đến thu hoạch; gây hại mạnh trên cây rau họ đậu, họ bầu bí.

+ Bọ bầu vàng: gây hại các giai đoạn từ phát triển thân lá đến thu hoạch; gây hại chủ yếu trên cây họ bầu bí.

+ Giai đoạn ra hoa - quả chú ý có các sinh vật hại: bệnh do virus, ruồi đục quả, sâu đục quả, bệnh đốm lá, bệnh sương mai, bệnh thánh thư, bệnh chạy dây.

d) Đậu đỗ các loại

- Giai đoạn cây con cần chú ý các sinh vật hại như bệnh lở cổ rễ, bệnh chết cây con, sâu xám.

- Giai đoạn ra hoa - quả cần chú ý các sinh vật hại: sâu đục quả, rầy rệp, bệnh rỉ sắt...

IV. TỔ CHỨC THỰC HIỆN VÀ CHỈ ĐẠO

Để bảo vệ sản xuất Đông Xuân 2021-2022, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Đà Nẵng đề nghị:

1. Các địa phương cần quan tâm vận động, hướng dẫn nông dân tiến hành cày lật đất sớm để vùi lấp các tàn dư thực vật nhằm cắt cầu nối các đối tượng sinh vật hại có thể lây lan phát sinh ảnh hưởng sản xuất. Vệ sinh đồng ruộng, thu dọn tàn dư, làm sạch cỏ bờ; bón vôi trước khi bừa lần cuối để cải tạo đất và giúp cho chất hữu cơ trên đồng ruộng phân huỷ nhanh, tránh được ngộ độc hữu cơ tạo điều kiện cho cây lúa sinh trưởng phát triển. Chuẩn bị tốt các khâu về giống, làm đất, phân bón lót hữu cơ... cho sản xuất Đông Xuân 2021-2022.

2. Các địa phương triển khai vận động nông dân ra quân diệt chuột trước khi vào vụ sản xuất Đông Xuân 2021-2022 kết hợp thu nhặt ốc bươu vàng và vận động nông dân duy trì diệt chuột suốt cả vụ để bảo vệ kết quả sản xuất.

3. Cán bộ kỹ thuật phối hợp với các địa phương vận động nông dân gieo sạ đúng lịch thời vụ và cơ cấu giống, vận động nông dân sản xuất giống lúa trung ngắn ngày nhằm rút ngắn thời gian, thu hoạch sớm để kịp triển khai vụ Hè Thu. Khuyến cáo nông dân sử dụng giống kỹ thuật để đảm bảo chất lượng giống, mật độ gieo sạ vừa phải 4-5kg/sào (80-100kg/ha), bón phân theo đúng quy trình sản xuất và khuyến khích nông dân sử dụng phân bón hữu cơ.

4. Cán bộ kỹ thuật bám sát đồng ruộng ngay từ đầu vụ, thường xuyên thực hiện công tác điều tra phát hiện kết hợp theo dõi côn trùng vào đèn để dự báo chính xác tình hình sinh vật hại để phối hợp với các địa phương chỉ đạo hướng dẫn nông dân các biện pháp xử lý kịp thời không để lây lan ra diện rộng, ảnh hưởng đến kết quả sản xuất.

5. Vận động nông dân ứng dụng các chương trình ICM, IPM, sản xuất theo hướng hữu cơ, hữu cơ, sản xuất rau an toàn…hướng dẫn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón an toàn hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm.

6. Bộ phận Thanh tra Pháp chế Chi cục phối hợp các phòng chức năng và các địa phương tăng cường công tác kiểm tra, giám sát chất lượng các loại vật tư nông nghiệp thiết yếu phục vụ cho sản xuất vụ Đông Xuân 2021-2022.

Trên đây là dự báo một số đối tượng sinh vật hại chính có khả năng xuất hiện gây hại các loại cây trồng trong vụ Đông Xuân năm 2021-2022. Trong từng đợt phát sinh của các đối tượng sinh vật gây hại, Chi cục sẽ có thông báo tình hình sinh vật gây hại trên đồng ruộng và hướng dẫn cụ thể các biện pháp phòng trừ kịp thời. Các địa phương cần quan tâm, chủ động và phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức phòng trừ kịp thời các đối tượng sinh vật hại để bảo vệ an toàn cho sản xuất./.              

 

Tin cùng chuyên mục

Lượt truy cập: 290,909 Hôm qua: 1,305 - Hôm nay: 289 Tuần này: 9,691 - Tuần trước: 289 Tháng này: 42,976 - Tháng trước: 9,169 Online: 22