Thông báo hướng dẫn phòng trừ sâu bệnh trên cây có múi (cây bưởi, cam, chanh…)

Ngày đăng: 09/06/2021

Qua kiểm tra tình hình sản xuất và điều tra sâu bệnh hại trên cây có múi trong địa bàn thành phố, hiện nay có xuất hiện một số đối tượng sâu bệnh hại trên cây bưởi, cam, chanh… như: sâu đục thân, đục cành, đục gốc; bệnh nứt thân chảy nhựa, thối quả; rệp sáp… phát sinh gây hại tại các vườn cây có múi tại Hòa Bắc, Hòa Ninh… làm ảnh hưởng đến sản xuất.

Trước tình hình trên, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Đà Nẵng đề nghị các địa phương hướng dẫn nông dân thực hiện một số biện pháp kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh hại trên cây có múi, cụ thể như sau:

1. Sâu đục thân, đục cành, đục gốc

a) Sâu đục cành là sâu non của con xén tóc xanh. Xén tóc xanh thường đẻ trứng vào tháng 5-6 trên các nách lá ngọn cành tăm. Sau 10-12 ngày sâu non nở và bắt đầu gặm vỏ cành để sống, đục phá từ cành nhỏ đến cành lớn và cả thân cây. Từ 8 đến 9 tháng sau, sâu non đục đến cành cấp 1 hoặc cành cấp 2, thậm chí có thể tới thân, tuỳ theo độ dài của cành. Khoảng tháng 2, tháng 3, sâu non hoá nhộng, tới tháng 4, tháng 5 thì vũ hoá thành con xén tóc xanh bay ra. Vòng đời của sâu là một năm.Trên một thân cây có thể bị hàng chục con sâu đục cành và nếu 2-3 năm liền bị hại thì cây sẽ chết.

b) Sâu đục thân là sâu non của con xén tóc nâu. Xén tóc nâu thích nơi râm mát, ban ngày ẩn nấp, ban đêm thường tìm đến đẻ trứng vào những kẽ nứt, những chỗ gồ ghề ở thân cây cách mặt đất từ 0,3 đến 1m. Trong các tháng 5-6-7, sau khi đẻ, 6-12 ngày trứng nở. Sâu non nở ra chui vào vỏ và phá hoại phần gỗ từ 22 đến 24 tháng, tạo thành những đường đục ngoằn ngoèo không theo qui luật dọc theo thân cây. Sâu non nghỉ đông 2 lần vào khoảng tháng 12 và tháng 1. Sâu hoá nhộng vào khoảng tháng 2 và vũ hoá thành xén tóc nâu vào tháng 3 và tháng 4. Vòng đời của sâu đục thân kéo dài từ 2,5 đến 3 năm.

Cây bị sâu đục cành, đục thân hại sẽ sinh trưởng kém, còi cọc, quả hay bị rụng, quả nhỏ, chất lượng kém. Cành cây dễ bị gãy khi gặp gió bão. Bị hại nặng, thì cả đoạn cành hoặc cả cây có thể bị chết.

Sâu non đục từ vỏ vào bên trong thân, cành lớn tạo thành đường đục. Đường đục thường hướng về phía gốc cây. Cách một đoạn sâu lại đục một lỗ xả phân ra ngoài. Khi quan sát thân cây có thể thấy các lỗ này. Những lỗ mới gần vị trí sâu non nhất có mùn cưa (phân sâu) mới thải ra có màu sáng.

c) Sâu đục gốc còn gọi là xén tóc sao hay xén tóc hoa vì trên toàn thân màu đen của con bọ trưởng thành cánh cứng này có điểm khoảng 30 chấm trắng. Con trưởng thành thường ăn bổ sung bằng các phần non của cây, đặc biệt là rễ non trước khi đẻ trứng. Trước khi đẻ, xén tóc sao cắn vào gốc cây một vết hình chữ T ngược rồi đẻ trứng vào đó. Sau 6-12 ngày thì trứng nở, sâu non di chuyển xuống phía dưới gốc, phá hại phần gốc, rễ cây tiếp giáp với thân. Sâu đục gốc đục chủ yếu ở phần gốc tạo thành vòng tròn khép kín quanh gốc ở vị trí sát mặt đất hoặc dưới mặt đất vài cm. Đầu tiên sâu hại vỏ, sau đó đục vào bên trong phần gỗ. Nhiều khi sâu đục cả những rễ to làm cho cây héo toàn bộ, rụng lá và chết. Sâu non phá hại trong 2-3 tháng thì nghỉ đông ở gốc cây. Đến tháng 3, tháng 4 năm sau thì hoá nhộng, tháng 5-6 vũ hoá. Vòng đời của xén tóc sao là một năm.

d) Biện pháp phòng trừ

- Biện pháp phòng:

 + Trồng đúng mật độ; tỉa cành vượt, cành sâu bệnh, cành già; vệ sinh vườn, dọn sạch cỏ dại quanh gốc với đường kính khoảng 1m.

+ Quét vôi: Sau khi thu hoạch quả, quét vôi vào gốc cây, thân cây từ 1m trở xuống để hạn chế việc đẻ trứng của các loại xén tóc.

- Biện pháp trừ:

+ Đối với sâu trưởng thành: Dùng vợt hoặc bắt bằng tay đối với cả 3 loại xén tóc trong thời gian con trưởng thành vũ hoá và đẻ trứng từ tháng 4 đến tháng 6 hàng năm.

+ Đối với sâu non: Diệt sâu non bằng cách bẻ cành non bị héo (đối với sâu đục cành) vào các tháng 5, 6, 7. Những cành con bị sâu tiện một vòng tròn quanh vỏ sau vài ngày thường bị héo. Nếu cành đã héo khô thì sâu non đã đục trở xuống phía dưới vòng tròn. Khi lá mới chớm héo, còn màu xanh nhưng mép lá hơi uốn cong, cắt bỏ hoặc bẻ xuống dưới một đoạn cũng có thể loại bỏ được sâu non (Biện pháp bẻ cành héo triệt để có thể hạn chế được sự gây hại của sâu trên 90%). Với các con sâu non đã đục vào trong cành lớn, thân cây hoặc gốc cây thì có thể dùng một sợi dây thép nhỏ và cứng để làm thành cái móc nhọn như lưỡi câu, luồn vào trong để ngoáy và kéo sâu non qua các lỗ đùn phân và mạt cưa trên thân, cành và gốc cây hoặc dùng bơm (xi ranh) tiêm thuốc (sử dụng Padan 95SP hoặc sherpa 25EC) vào đường đục rồi bít chặt bằng đất sét.

+ Có thể sử dụng một trong các loại thuốc sau: Padan 95SP hoặc Sherpa 25EC kết hợp với chất bám dính… để phun đều trên tán cây. Phun vào tháng 4-6 nhằm diệt sâu non mới nở trước khi đục vào thân cành.

2. Rệp sáp

a) Rệp sáp dính: Cơ  thể có một lớp vỏ cứng với hình dạng, màu sắc và kích thước khác nhau. Lớp vỏ này có thể tách ra khỏi cơ thể một cách dễ dàng.

b) Rệp sáp bông: Cơ thể dài khoảng 2,5 – 4 mm, rìa mỗi bên có nhiều tua trắng. Cơ thể phủ đầy chất sáp trắng như bông nên còn gọi rệp bông.

Các loài rệp sáp đều có chu kỳ sinh trưởng ngắn, khả năng sinh sản cao, có loài đẻ trứng, có loài đẻ con. Khi gặp điều kiện môi trường thích hợp mật độ rệp phát triển rất nhanh.

Cả ấu trùng và thành trùng cái đều chích hút nhựa lá, cành, trái, cuống trái. Khi bị hại nặng lá bị vàng, rụng, cành bị khô và chết, trái cũng có thể bị biến màu, phát triển kém và bị rụng.

Rệp sáp di chuyển từ nơi này sang nơi khác nhờ kiến. Dịch do rầy tiết ra có chứa nhiều chất đường mật vừa làm thức ăn cho kiến vừa là môi trường thuận lợi cho nấm bồ hóng (muội đen) phát triển.

 Rệp gây hại chủ yếu vào mùa nắng, thời tiết khô hạn.

c) Biện pháp phòng trừ

- Sau mỗi lần thu hoạch nên cắt tỉa, tạo tán để vườn cây được thông thoáng trước khi ra đợt quả mới.

- Dọn sạch cỏ, lá cây mục tủ ở xung quanh gốc để phá vỡ nơi trú ngụ của kiến.

- Kiểm tra vườn thường xuyên để phát hiện và phun thuốc diệt trừ rệp sáp kịp thời nhất là giai đoạn cây đang có đọt non, quả non. Sử dụng hỗn hợp thuốc Padan 95SP và Actara 25WG kết hợp bám dính để phun.

Lưu ý: Để tăng hiệu quả phòng trừ, trước khi phun thuốc nên phun nước có pha nước rửa chén (10ml/10 lít nước) để rửa trôi bớt lớp phấn sáp bên ngoài cho thuốc dễ tiếp xúc với cơ thể của rệp, hiệu quả diệt rệp sẽ cao hơn.

- Nếu rệp sáp ở dưới gốc, xới đất nhẹ xung quanh gốc, rải thuốc Padan 95SP/gốc, sau đó lấp đất lại và tưới đẫm nước.

3. Bệnh nứt thân chảy nhựa, thối quả

a) Tác nhân: Bệnh nứt thân chảy nhựa, thối quả do nấm Phytophthora sp. gây ra.

b) Triệu chứng:

- Trên thân: bệnh thường xuất hiện ở phần thân gần mặt đất. Nấm xâm nhập vào thân gây ra những vết sậm màu, hơi ướt. Sau đó, vết bệnh chuyển màu nâu đỏ, vỏ bị nứt và chảy ứa ra các giọt nhựa màu vàng, phần gỗ tại vết bệnh cũng hóa nâu, bệnh nặng làm lá vàng héo và rụng dần.

- Trên quả: Bệnh thường gây hại trên quả già và những quả nằm trong tán cây. Lúc đầu vết bệnh như bị úng nước xuất hiện từ dưới quả, sau đó có màu xám đen và lan dần lên trên.

c) Phát sinh gây hại
         - Bệnh thường xuất hiện và tấn công các vườn trồng trên nền đất thấp, kém thoát nước, vườn trồng dày, ít được tỉa cành tạo tán, bón phân không cân đối.

- Nấm Phytophthora thường lưu tồn trong đất dưới dạng bào tử vách dày, chúng có khả năng thích ứng và tồn tại trong điều kiện môi trường không thuận lợi. Ngoài ra, sợi nấm và bào tử còn lưu tồn trong các tàn dư cây bệnh.

- Khi gặp điều kiện thích hợp như nhiệt độ thấp, mưa nhiều thì bào tử vách dày sẽ sinh sản động bào tử có thể bơi lội trong nước tự do đến vị trí rễ và lông hút để gây hại.

- Bệnh lây lan nhờ gió, mưa, nước tưới, các loại côn trùng và nguồn cây giống.

d) Biện pháp phòng trừ

- Lập vườn trên nền đất thoát nước tốt, trồng mật độ vừa phải, bón phân cân đối, không nên tủ cỏ sát gốc vào mùa mưa.

- Thu gom và tiêu hủy các tàn dư cây bệnh để tránh lây lan.

- Tỉa cành tạo tán, làm cỏ vườn tạo điều kiện thông thoáng cho vườn. Thoát nước cho vườn trong mùa mưa lũ.

- Vào đầu mùa mưa sử dụng  thuốc Agri-Fos 400SL, Ridomil Gold 68WP pha với nước quét xung quanh thân cây sát mặt đất đến độ cao khoảng 1m. Với những cây đã bị thối ở vỏ, thân, gốc thì dùng dao cạo sạch vết bệnh trước khi quét dung dịch thuốc. 

Ngoài các đối tượng gây hại trên, cây có múi trên địa bàn thành phố còn có các đối tượng gây hại như: sâu đục quả, sâu vẽ bùa, nhện đỏ, bệnh vàng lá-thối rễ, bệnh thán thư, bệnh ghẻ nhám, ...

Đề nghị cán bộ kỹ thuật tiếp tục phối hợp với các xã, phường của các quận huyện có trồng cây có múi tiếp tục điều tra để hướng dẫn bà con nông dân chăm sóc và có biện pháp phòng trừ hiệu quả sâu bệnh hại nhằm bảo vệ sản xuất.

Chú ý: - Liều lượng sử dụng theo hướng dẫn trên nhãn bao bì.

            - Thông báo này phải được các địa phương thông báo đến tận thôn, tổ, xóm và người sản xuất cây có múi./.

Tin cùng chuyên mục

Lượt truy cập: 194,972 Hôm qua: 1,295 - Hôm nay: 232 Tuần này: 9,102 - Tuần trước: 5,485 Tháng này: 56,449 - Tháng trước: 31,917 Online: 31